Ustawa Anty-Optymalizacyjna - Kontrowersyjne Zmiany

26 lipca 2017

 

MInisterstwo Rozwoju i Finansów przekazało do konsultacji projekt zmiany do ustaw o podatkach dochodowych.

Uzasadnienie Projektu wskazuje jako jego podstawowy cel nowelizacji „uszczelnienie systemu podatku dochodowego od osób prawnych, tak aby zapewnić powiązanie wysokości płaconego przez duże przedsiębiorstwa, w szczególności przedsiębiorstwa międzynarodowe, podatku z faktycznym miejscem uzyskiwania przez nie dochodu.” Uzasadnienie mówi także o ogólnym celu w postaci „odbudowy dochodów podatkowych” (w podatku CIT). Także w dalszych punktach uzasadnienia wskazuje się na przykłady określonych, niepożądanych działań podatników w celu nieuzasadnionego zmniejszenia podstawy opodatkowania.

Zgadzamy się z Projektodawcą, że należy przeciwdziałać agresywnemu planowaniu podatkowemu i dążyć do zrównania warunków konkurencji dla podmiotów gospodarczych tak, aby agresywne sposoby zmniejszania podstawy opodatkowania nie stanowiły nieuczciwej przewagi konkurencyjnej względem uczciwie działających podatników.  Niezbędne jest bowiem tworzenie równych szans dla rozwoju i konkurencyjności firm bez względu na pochodzenie kapitału (w szczególności w ramach Unii Europejskiej) i wielkości firmy, jak też dbanie o wzrost znaczenia i konkurencyjności Polski na gospodarczej mapie świata. Niemniej uważamy, że niektóre z proponowanych rozwiązań w ich obecnym kształcie będą negatywnie oddziaływać na uczciwych przedsiębiorców i stanowić istotną ingerencję w warunki prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Obawiamy się, że te negatywne efekty Projektu mogą skutkować obniżeniem wzrostu gospodarczego oraz zmniejszeniem atrakcyjności Polski jako miejsca lokowania inwestycji lub rozwoju działalności innowacyjnej.  Z tego względu wnosimy o dopracowanie Projektu z uwzględnieniem głosów środowiska przedsiębiorców tak, aby wdrożenie Projektu nie wywoływało negatywnych skutków dla funkcjonowania polskiej gospodarki. 

Niezależnie od powyższego zwraca uwagę, że podając diagnozy o nadużyciach i potrzebie odbudowy dochodów podatkowych Projektodawca nie przedstawia odpowiednio konkretnych danych, czy to ogólnych, czy też wskazujących na (choćby szacunkowe) straty dla budżetu ze stosowania określonych metod unikania opodatkowania. Następnie dla ogólnikowo przedstawionych albo też opartych na niereprezentatywnych przypadkach diagnozach dokonuje się niezwykle daleko idących przesądzeń i proponuje się rozwiązania generalne, dotykające zarówno podatników stosujących niedozwolone praktyki (w nieznanej, niewskazanej w projekcie skali), jak i podatników prowadzących normalną działalność, bez jakichkolwiek tzw. optymalizacji podatkowych.

Daje to podstawy do twierdzenia, że faktycznym celem (w każdym razie nie podstawowym celem) Projektodawcy mogło nie być wyeliminowanie nieprawidłowości, ale po prostu nałożenie większych ciężarów podatkowych. Przy nominalnie nie zwiększonej stawce podatku, Projekt powoduje bowiem istotne zwiększenie bazy podatkowej, znacząco ponad faktyczny dochód (zysk ekonomiczny) przedsiębiorstwa, a tym samym pogorszenie warunków prowadzenia działalności gospodarczej w naszym kraju.

W istocie, w przypadku wprowadzenia niektórych z proponowanych zmian podatki dochodowe w znacznie mniejszym stopniu będą miały charakter dochodowy, tzn. podstawa opodatkowania mniej będzie miała wspólnego z faktycznym przyrostem majątku w przedsiębiorstwach. 

Jeżeli jednak „odbudowa” dochodów rozumiana jest jako odzyskanie bazy podatkowej, która się od podatników faktycznie już obecnie należy (na podstawie obowiązujących przepisów), to należy zapytać czy nowy instrument w postaci zmian ustawowych jest odpowiedni do zwalczania zidentyfikowanych nadużyć oraz czy istniejące już instrumenty prawne są dostatecznie wykorzystywane przez administrację skarbową. 

Należy pamiętać, że jeżeli celem zmian jest faktycznie zwalczanie nadużyć to obowiązuje w tym zakresie zasada proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z tą zasadą należy w pierwszej kolejności zidentyfikować nieprawidłowości albo zjawiska niepożądane, a następnie przedsięwziąć środki adekwatne (tzn. proporcjonalne) dla ich zwalczenia. Nie należy więc dokonywać zmian (które ograniczają zarówno prawo własności, jak i swobodę prowadzenia działalności gospodarczej), jeżeli nie jest to absolutnie konieczne, tzn. jeżeli dotychczas posiadane przez Państwo instrumenty są (mogą być) wystarczające.

Ma to fundamentalne znaczenie, ponieważ skutki rozwiązania problemu związanego z działalnością pewnej, z całą pewnością mniejszej części podatników, przerzucane są na ich ogół, bez wykorzystania wszystkich pośrednich możliwości aktywnego zwalczania nadużyć i nawet przestępstw – w sposób zindywidualizowany.

Fundamentalną zmianą na gruncie Projektu jest podzielenie jednolitego dotychczas źródła przychodów z działalności gospodarczej na zyski kapitałowe i inne źródła przychodów. Za odrębne źródło uznane zostały tzw. zyski kapitałowe. W praktyce implementacja tych przepisów doprowadzi do oderwania podstawy opodatkowania od ekonomicznego wyniku finansowego podatnika.  

Kolejna zmiana dotyczy ograniczenia w rozliczaniu wydatków na różnego rodzaju usługi o charakterze niematerialnym, tj. usługi doradcze, prawne, księgowe, reklamowe, rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu, a także badania rynku, zarządzania i kontroli, przetwarzania danych, ubezpieczeń, gwarancji i poręczeń oraz inne o podobnym charakterze, oraz kosztów opłat i należności za korzystanie lub prawo do korzystania z wartości niematerialnych (licencji, autorskich praw majątkowych, praw własności przemysłowej, know-how). Ograniczenie to ma być stosowane do nadwyżki wartości kosztów ponad 1,2 mln zł. 

Pragniemy wyrazić głębokie zastrzeżenie wobec proponowanej treści art. 15e, wprowadzającego limit zaliczania wydatków na tzw. usługi niematerialne (a w istocie przeważającą większość podstawowych usług, niezbędnych do prawidłowej realizacji działalności gospodarczej, rozwijania jej skali, optymalizacji kosztów oraz realizacji działalności innowacyjnej) oraz na wartości niematerialne do kosztów uzyskania przychodu. Na uwagę zasługuje przy tym fakt, iż zapis ten nie wynika z implementowanej przez projekt ustawy dyrektywy RADY (UE) 2016/1164 z dnia 12 lipca 2016 r. ustanawiającej przepisy mające na celu przeciwdziałanie praktykom unikania opodatkowania, które mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie rynku wewnętrznego („dyrektywą ATAD”) ani rekomendacji BEPS, na które powołuje się Projektodawca i nie ma żadnego związku z praktykami optymalizacji podatkowej czy zaniżania dochodów kapitałowych, których zwalczanie jest istotą tejże dyrektywy.

Proponowane ograniczenia stanowią nadmierne utrudnienia wykonywania działalności gospodarczej oraz istotne, niedopuszczalne odstępstwo od zasady opodatkowania dochodu stanowiącego nadwyżkę sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania. Co istotne, propozycje nie ograniczają się wyłącznie do podmiotów powiązanych lecz dotyczą wszystkich podatników.

Kolejna istotna propozycja to objęcie podatkiem dochodowym podatników posiadających określone kategorie nieruchomości komercyjnych o wartości początkowej przekraczającej 10 mln zł. Podatek ma zostać ustalony na poziomie 0,042% miesięcznie (0,504% rocznie) od wartości początkowej nieruchomości będącej środkiem trwałym podatnika. Projekt przewiduje objęcie podatkiem wyłącznie ściśle określoną grupę nieruchomości tj. m.in. nieruchomości handlowo usługowe, galerie handlowe, czy biurowce.

Proponowany przepis budzi silne skojarzenia z przepisami ustawy z dnia 6 lipca 2016 r. o podatku od sprzedaży detalicznej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1155 ze zmianami) (dalej: Ustawa o podatku handlowym). Wprowadzenie tej regulacji może być postrzegane jako kolejna próba opodatkowania dochodów z handlu, przy czym zmianie uległa jedynie forma opodatkowania. Niezależnie od postrzegania tej nowej formy podatku, jego wprowadzenie doprowadziłoby do stworzenia faworyzowanej przez ustawodawcę grupy podatników, posiadających innego typu nieruchomości niż objęte podatkiem lub też nieruchomości o mniejszej wartości. W  naszej opinii, stoi to w sprzeczności z zasadą pomocy państwa zawartej w prawie unijnym, a sam podatek ma charakter selektywny. Warto również wskazać, że poprzez bazowanie jedynie na wartości nieruchomości, dochodziłoby do opodatkowania nieruchomości w ogóle nieprzynoszących zysków (np. w trakcie remontu, lub w okresie poszukiwania najemcy).

Podsumowując, proponowane zmiany dotkną w dużej mierze także uczciwych podatników, nie stosujących agresywnych metod optymalizacji podatkowej, a którzy faktycznie prowadzą działalność w dużych rozmiarach i  regularnie odprowadzają daniny do budżetu państwa. Proponowane uregulowania należy przede wszystkim doprecyzować i zmienić, ponieważ one uderzają w solidnych podatników, nie uwzględniają różnic w profilu i skali działalności czy stosowanych modelach biznesowych i mogą zniechęcać do dalszego rozwijania działalności w Polsce.
 
Pełna opinia do projektu znajduje się tutaj. 
 
Zobacz też komentarze prasowe Konfederacji Lewiatan: KOSZTY, PODZIAŁ ŹRÓDEŁ
 

Komentarze

Brak komentarzy, bądź pierwszy - skomentuj powyższy tekst.

Dodaj komentarz

POWRÓT