Projekty 2005

Plenarne posiedzenia Rady W 2005 r. odbyły się trzy plenarne posiedzenia Rady Podatkowej (w styczniu, maju i październiku), podczas których eksperci prezentowali między innymi najważniejsze zmiany w ogólnym prawie podatkowym wprowadzone nowelizacją Ordynacji Podatkowej, nowe, mające istotne znaczenie dla polskich podatników orzeczenia ETS oraz zasady odpowiedzialności podmiotów zbiorowych.

Wiążąca interpretacja

Z uwagi na krytyczne opinie prezentowane publicznie dotyczące nowych przepisów o wiążącej interpretacji przeprowadzono ankietę wśród członków na temat stosowania przez przedsiębiorców instytucji wiążącej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Wyniki ankiety miały dać odpowiedź, czy należy domagać się szybkiej zmiany przepisów z uwagi na błędy zawarte w regulacji (dotyczące m.in. zakresu wiązania przez tzw. milczącą interpretację czy możliwości składania zapytań o stany przyszłe), czy też z uwagi na to, że instytucja jest nowa w polskim systemie prawnym, a każda zmiana może dać powód do znacznego ograniczenia jej stosowania, raczej postulować utrzymanie obecnej regulacji, aby mogła utrwalić się praktyka jej stosowania. Głosy rozłożyły się dokładnie po połowie, tak więc 50% respondentów odpowiedziało, iż należy dokonać szybkiej nowelizacji, drugie 50% zaś, ze przepisy należy pozostawić w obecnym brzmieniu co pozwoli na utrwalenie się praktyki ich stosowania i linii orzeczniczej.

W tym stanie rzeczy Rada Podatkowa nie rekomendowała podejmowania w 2005 r. żadnych działań zmierzających do zmiany przepisów w zakresie wiążącej interpretacji. Wielu zaś członków i ekspertów Rady zaangażowało się w polemikę prowadzoną przez PKPP Lewiatan z Ministerstwem Finansów na temat wiążącej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Tak było m.in. w związku z wydanymi przez Ministra Finansów wytycznymi dla urzędów skarbowych. nakazującym stosowanie przepisów o wiążącej interpretacji przepisów prawa podatkowego do stanu teraźniejszego. Eksperci i członkowie Rady PKPP Lewiatan w wystąpieniach publicznych oraz innych działaniach protestowali i skutecznie blokowali wszelkie próby podjęcia prac legislacyjnych przez Ministra Finansów nad nowelizacją ordynacji podatkowej w powyższym zakresie.

VAT

Początek roku to również kontynuacja prac nad znajdującą się w Sejmie nowelizacją ustawy o podatku od towarów i usług. Projekt nowelizacji powstał dzięki ścisłej współpracy ekspertów Rady Podatkowej i grupy posłów. Zawierał on propozycje rozwiązań najbardziej istotnych i newralgicznych dla przedsiębiorców kwestii. Za duży sukces należy uznać podjęcie współpracy przez początkowo przeciwne jakimkolwiek zmianom ustawy, Ministerstwo Finansów. Szereg rozwiązań zawartych w uchwalonej ostatecznie 21 kwietnia 2005 r. nowelizacji ustawy, to wynik kompromisu z Ministerstwem Finansów, które „otworzyło się” na argumenty przedsiębiorców.

Ustawa usunęła lub przynajmniej zmodyfikowała część niekorzystnych dla przedsiębiorców rozwiązań (m. in. likwidacja wymogu posiadania „czwartego dokumentu” przy wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów) oraz wprowadziła nowe, korzystne, choć w bardzo ograniczonej formie (np. ulga na złe długi).

Z uwagi jednak na fakt, iż nowelizacja nie stanowiła rozwiązania problemu podatku VAT w Polsce, w kwietniu 2005 r. w ramach Rady Podatkowej rozpoczęto prace nad przygotowaniem kolejnej nowelizacji ustawy.

Do końca drugiego kwartału 2005 r. zbierane były postulaty przedsiębiorców i ekspertów w zakresie przepisów wymagających w ich ocenie nowelizacji. Tak wiec trzon propozycji nowelizacji stanowiły postulaty zebrane wśród przedsiębiorców i zidentyfikowane przez nich jako te obszary w zakresie podatku VAT, które wymagają zmian legislacyjnych. Równolegle zespół roboczy ds. opracowania nowelizacji pracował nad zebranymi postulatami oraz uzasadnieniami dla kolejnych propozycji. W prace nad przygotowaniem tej noweli zaangażowali się przedstawiciele szeregu branż i firm członkowskich reprezentowanych w Radzie oraz eksperci. Zdecydowana większość pracy w tym okresie odbywała się drogą elektroniczną. Najbardziej intensywna praca, związana już z bezpośrednimi spotkaniami podczas których opracowywano brzmienie konkretnych zapisów legislacyjnych oraz uzasadnienie do projektu nowelizacji odbywała się w ostatnim kwartale 2005 r.

W tym okresie do prac nad przygotowaniem nowelizacji zaproszeni zostali również przedstawiciele 14 izb gospodarczych i innych organizacji przedsiębiorców nie należących do Konfederacji (m.in. Amerykańska Izba Handlowa w Polsce, Brytyjsko-Polska Izba Handlowa, Fundacja Polski Instytut Dyrektorów, Polska Izba Informatyki i Telekomunikacji, Polska Izba Komunikacji Elektronicznej, Polska Izba Ubezpieczeń, Polskie Stowarzyszenie Wytwórców Produktów Markowych ProMarka, Polsko-Niemiecka Izba Przemysłowo-Handlowa, Związek Rzemiosła Polskiego).

Spotkania grupy roboczej VAT odbywały się w marcu, kwietniu, maju, listopadzie i grudniu. Spotkania w listopadzie i grudniu z uwagi na fakt, iż dobiegały końca prace nad przygotowywaniem nowelizacji ustawy o VAT odbywały się kilka razy w tygodniu.

Redakcję projektu ustawy powierzono trzem zespołom kierowanym przez Jerzego Martiniego, Tomasza Michalika i Krzysztofa Sachsa. Projektem kierował szef grupy „Podatki Pośrednie” Mirosław Barszcz, a nadzór i koordynację pełnił przewodniczący Rady Rafał Iniewski.

Efektem prac tak szeroko reprezentowanego środowiska przedsiębiorców, było przygotowanie propozycji nowelizacji wychodzącej poza interesy branżowe poszczególnych grup, a nakierowanej na osiągnięcie dwóch celów:

  • zmniejszenie kosztów transakcyjnych (stosowania przepisów podatkowych)
  • zwiększenie neutralności podatku

Dodatkowo poprawki do ustawy były rozpatrywane w kontekście:

  • eliminacji niezgodności przepisów ustawy z VI Dyrektywą
  • zwiększenia konkurencyjności polskiego systemu podatkowego.

Znaczna cześć zaproponowanych zmian spełnia jednocześnie cztery wyżej wymienione kryteria. Należy w tym miejscu zauważyć, iż propozycja nowelizacji nie była ukierunkowana na zmianę stawek podatku.
Do propozycji mających na celu zmniejszenie kosztów stosowania przepisów podatkowych należą m.in.: zmiana regulacji dotyczącej prezentów o małej wartości, która eliminuje konieczność prowadzenia ewidencji osób obdarowanych; zmiana definicji podatnika ułatwiająca rozróżnianie podatników VAT od innych osób wykonujących zawodową działalność; wprowadzenie możliwości ujęcia korekty faktury w rozliczeniu za miesiąc, w którym została wystawiona korekta faktury (z jednoczesną eliminacją obowiązku otrzymania potwierdzenia faktury korygującej); zmiana zasad ustalania podstawy opodatkowania w przypadku nieodpłatnej dostawy towarów używanych (w wyniku zaproponowanej zmiany opodatkowanie nieodpłatnej dostawy takich towarów uwzględniać będzie zużycie lub zmianę ceny przekazywanych towarów co powinno w znaczący sposób ułatwić podjecie podatnikowi decyzji o dokonaniu darowizny towarów osobom potrzebującym); uproszczenie zasad stosowania stawki 0% VAT przy wspólnotowej dostawie towarów poprzez umożliwienie posiadania przez podatnika innego dowodu niż dokument przewozowy potwierdzającego dostarczenie towarów do nabywcy w UE w przypadku korzystania z usług przewoźnika lub spedytora; wprowadzenie możliwości odliczania podatku naliczonego z faktur starszych niż jeden okres rozliczeniowy (regulacja taka pozwoli na unikniecie konieczności sporządzania korekt deklaracji VAT-7 w przypadku kiedy doręczenie faktury opóźniło się lub gdy na skutek różnych okoliczności podatek nie został odliczony w okresie bieżącym rozliczeniowym); przeniesienie zasad dotyczących wystawiana faktur do ustawy wraz ze zmianą niektórych reguł dotyczących faktur np. umożliwienie wystawiania zbiorczej faktury korygującej czy eliminacja warunku o „natychmiastowym” dostępie organów podatkowych do faktur w przypadku korzystania przez podatnika z faktur elektronicznych; zmiana w zakresie regulacji dotyczących stosowania kas fiskalnych polegająca na ustawowym zwolnieniu z obowiązku ich stosowania podatników zwolnionych podmiotowo od podatku.

Do propozycji zmierzających do zwiększenia neutralności podatku należały m.in.: wprowadzenie do ustawy uproszczeń w zasadach rozliczania podatku VAT należnego przy imporcie towarów na obszar celny UE tzw system postponed accounting (uproszczenie polega na możliwości wykazania przez podatnika VAT podatku należnego z tytułu importu w deklaracji VAT za miesiąc, w którym powstał obowiązek podatkowy z tytułu importu z jednoczesną eliminacją obowiązku zapłaty podatku do właściwego urzędu celnego); zmiana regulacji dotyczących zwrotu podatku poprzez wprowadzenie jednego terminu zwrotu (60 dni) we wszystkich przypadkach występowania o zwrot nadwyżki podatku naliczonego przez podatnika oraz umożliwienie korzystania z przyspieszonego zwrotu (25 dni); jednocześnie propozycja zawiera eliminację zaliczkowego zwrotu dla podatników, którzy nie rozpoczęli jeszcze wykonywania działalności opodatkowanej ze względu na wprowadzeniu w art. 87 tych samych zasad otrzymywania zwrotu dla wszystkich podatników; wykreślenie przepisu dotyczącego braku prawa do odliczenia VAT, gdy wydatek nie stanowi kosztu uzyskania przychodu w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, w przypadku importu usług z „rajów podatkowych” oraz nabycia usług noclegowych; likwidację instytucji kaucji gwarancyjnej; wprowadzenie regulacji pozwalających na uwzględnienie podatku naliczonego w trakcie kontroli; rozszerzenie ulgi na złe długi w przypadku należności, których nieściągalność została uprawdopodobniona.

System postponed accounting nie tylko zwiększa neutralność podatku VAT, ale również podnosi poziom konkurencyjności polskiego systemu podatkowego. Obecnie z możliwości rozliczania podatku należnego z tytułu importu towarów wg schematu postponed accounting, korzystają podatnicy z Belgii, Czech, Danii, Estonii, Niemiec, Irlandii, Luksemburga, Holandii i Wegier. System taki znacząco zachęca importerów spoza UE do dokonywania odpraw celnych właśnie w tych krajach. Ponadto nowela wprowadza również regulację dotyczącą magazynów typu call-off stock. Jest to regulacja pozwalająca na przerzucenie obowiązku rozpoznawania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów z podatnika zagranicznego, na rzecz ostatecznego odbiorcy zarejestrowanego dla potrzeb VAT w Polsce jako kraju położenia magazynu.

Przygotowana w opisany powyżej sposób nowelizacja w grudniu 2005 r. podczas bezpośredniego spotkania przekazana została Ministrowi Finansów.

Projekt nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług wraz z uzasadnieniem

Podatek dochodowy od osób fizycznych

Eksperci Rady Podatkowej współuczestniczyli w przygotowaniu wniosku o zbadanie zgodności z Konstytucja przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w zakresie opodatkowania kontraktów menedżerskich, który PKPP Lewiatan złożyła w maju 2005 r. do Trybunału Konstytucyjnego.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, usługi menedżerskie nie mogą być świadczone w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, traktowane są bowiem jako działalność wykonywana osobiście.
Konsekwencją takich zapisów jest pozbawienie jednej, ściśle określonej grupy zawodowej możliwości rozliczania dochodów uzyskanych z określonego przez ustawodawcę źródła według liniowej stawki podatku. Taka regulacja budzi poważne wątpliwości natury konstytucyjnej.
Poza tym w zakresie podatku dochodowego w stosunku do przychodów z kontraktów menedżerskich wprowadzono również ograniczenia w zakresie rozliczania kosztów. Takie regulacje w sposób oczywisty pozostają w sprzeczności między innymi z konstytucyjną zasadą równości i dlatego też stały się przedmiotem wniosku do TK.

Wniosek jednak został odrzucony przez TK, który uznał, iż Lewiatan nie posiada legitymacji do występowania w tej sprawie. PKPP Lewiatan zwróciła się więc do Rzecznika Prawo Obywatelskich o złożenie wniosku w tej sprawie w marcu 2006 r. Rzecznik stosowny wniosek do Trybunału złożył.

Podatek akcyzowy

Poza agendą Rady Podatkowej, choć z udziałem ekspertów Rady, Konfederacja podejmowała szereg działań w zakresie podatku akcyzowego mających na celu:

  1. zniesienie akcyzy na kosmetyki,
  2. podwyższenia stawek kwotowych na wyroby tytoniowe przy jednoczesnym „zamrożeniu” stawki procentowej,
  3. wprowadzenie regulacji opodatkowującej nadmierne zapasy wyrobów tytoniowych,
  4. ustalenie momentu powstania obowiązku podatkowego oraz innych zasad opodatkowania energii zgodnych z oczekiwaniami branży.

Powyższe cele nie zostały zrealizowane w 2005 r. Zniesienie akcyzy na kosmetyki zostało jednak w istocie przesądzone w 2005 r. Zmiany polityczne (zmiana rządu) spowodowały, że kwestia ta została odłożona w czasie. Rok 2006 jako rok potencjalnych dużych zmian w prawie podatkowym powinien stanowić szansę dla realizacji powyżej wskazanych celów.

Inne działania Rady Podatkowej

W ramach grupy roboczej Opodatkowanie międzynarodowe i ceny transferowe prowadzono dyskusję na temat instytucji corresponding adjustment. Przygotowano propozycję legislacyjną, która nie został jednak wdrożona.